Ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Παιδαγωγών Πρώιμης Παιδικής Ηλικίας επισημαίνει προς την κοινή γνώμη και ιδιαίτερα προς τους γονείς ότι η ανεπίσημη φύλαξη παιδιών από μη πιστοποιημένους φροντιστές, γνωστή ως πρακτική «νταντάδων της γειτονιάς», δεν διασφαλίζει την ασφαλή φύλαξη και φροντίδα των παιδιών.
Η επιλογή τέτοιων λύσεων, παρότι συχνά βασίζεται στην ευκολία ή την οικειότητα, ενέχει σοβαρούς κινδύνους και σημαντικές ελλείψεις:
– Απουσία πιστοποιημένης εκπαίδευσης σε θέματα προσχολικής αγωγής και φροντίδας και βασικών γνώσεων πρώτων βοηθειών.
– Μη ελεγχόμενοι χώροι φύλαξης, χωρίς εγγυήσεις ασφάλειας και υγιεινής.
– Έλλειψη παιδαγωγικού πλαισίου, απαραίτητου για την ολόπλευρη ανάπτυξη των παιδιών.
– Απουσία θεσμικής εποπτείας και ελέγχου.
– Νομική ασάφεια και έλλειψη ευθύνης σε περιπτώσεις ατυχημάτων ή κρίσιμων περιστατικών.
Η φροντίδα παιδιών προσχολικής ηλικίας δεν αποτελεί απλή φύλαξη, αλλά μια σύνθετη παιδαγωγική διαδικασία που απαιτεί εξειδικευμένη γνώση, επαγγελματική επάρκεια και οργανωμένο πλαίσιο.
Είναι κρίσιμο να επισημανθεί ότι ακόμη και στο υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, όπως αποτυπώνεται στο πρόγραμμα «Νταντάδες της Γειτονιάς», τα ελάχιστα προσόντα που θέτει η Πολιτεία περιορίζονται σε βασικές προϋποθέσεις (ενηλικιότητα, στοιχειώδη εκπαίδευση, σύντομη κατάρτιση, πιστοποίηση πρώτων βοηθειών και τυπικοί έλεγχοι), χωρίς να εξασφαλίζεται ουσιαστική παιδαγωγική επάρκεια ή συστηματική εποπτεία.
Η διεθνής εμπειρία επιβεβαιώνει ότι η κατ’ οίκον φροντίδα παιδιών μπορεί να λειτουργήσει μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία, η Γαλλία και η Σουηδία, οι φροντιστές υποχρεούνται να διαθέτουν άδεια, συγκεκριμένη εκπαίδευση, πιστοποιήσεις και να υπόκεινται σε τακτικούς ελέγχους των χώρων και της ποιότητας φροντίδας. Παρά ταύτα, ακόμη και σε αυτά τα οργανωμένα πλαίσια καταγράφονται προβλήματα που σχετίζονται με την ποιότητα, την εποπτεία και την ασφάλεια.
Κατά συνέπεια, η λειτουργία άτυπων μορφών φύλαξης χωρίς σαφές θεσμικό πλαίσιο και χωρίς ουσιαστικό έλεγχο καθίσταται ιδιαίτερα επισφαλής για την ασφάλεια και την ανάπτυξη των παιδιών.
Πέραν των ζητημάτων ασφάλειας, η συγκεκριμένη πρακτική απαξιώνει και υποβαθμίζει τον ρόλο των επαγγελματιών παιδαγωγών, εξισώνοντας την επιστημονικά τεκμηριωμένη παιδαγωγική εργασία με την απλή φύλαξη. Με τον τρόπο αυτό πλήττεται η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τα παιδιά και αποδυναμώνεται η αναγνώριση της παιδαγωγικής ως εξειδικευμένου επαγγέλματος.
Παράλληλα, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι η προσφυγή των οικογενειών σε τέτοιες λύσεις συχνά δεν αποτελεί ελεύθερη επιλογή, αλλά αποτέλεσμα:
– περιορισμένης διαθεσιμότητας θέσεων σε δομές προσχολικής αγωγής,
– οικονομικών δυσκολιών,
– ανεπαρκούς κρατικής στήριξης
Την ίδια στιγμή, όμως, αναδεικνύεται μια έντονη και ουσιαστική αντίφαση: ενώ προωθούνται μορφές κατ’ οίκον φροντίδας παιδιών με χαλαρές προϋποθέσεις και περιορισμένα προσόντα, οι οργανωμένες δομές προσχολικής αγωγής — που αποτελούν το ασφαλέστερο και παιδαγωγικά τεκμηριωμένο περιβάλλον — υποστηρίζονται ανεπαρκώς και ταυτόχρονα αποδυναμώνονται.
Ιδιαίτερα, νομοθετικές παρεμβάσεις που αφορούν το εργασιακό καθεστώς των εργαζομένων σε συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα (ΕΣΠΑ), όπως πρόσφατες σχετικές ρυθμίσεις, εντείνουν την εργασιακή ανασφάλεια και υπονομεύουν τη σταθερότητα των δομών. Η επιλογή αυτή λειτουργεί σε αντίθετη κατεύθυνση από την ανάγκη ενίσχυσης και αναβάθμισης της προσχολικής αγωγής.
Η αντίφαση αυτή δεν είναι ουδέτερη: οδηγεί σε υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών, σε απαξίωση του παιδαγωγικού έργου και τελικά σε μετακύλιση της ευθύνης φροντίδας στις οικογένειες, χωρίς επαρκείς εγγυήσεις ασφάλειας και ποιότητας.
Για τον λόγο αυτό, η Πολιτεία οφείλει να αναλάβει ουσιαστικό και ενεργό ρόλο:
– να ενισχύσει χρηματοδοτικά τις δομές προσχολικής αγωγής,
– να διασφαλίσει σταθερές και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας για το προσωπικό,
– να διευρύνει τη διαθεσιμότητα θέσεων,
– και να εγγυηθεί την καθολική και ισότιμη πρόσβαση όλων των παιδιών σε ποιοτικές, ασφαλείς και παιδαγωγικά τεκμηριωμένες υπηρεσίες.
Η επένδυση στην πρώιμη παιδική ηλικία αποτελεί θεμελιώδη κοινωνική ευθύνη και στρατηγική επιλογή για το μέλλον. Καλούμε τους γονείς να προβαίνουν σε συνειδητές επιλογές, δίνοντας προτεραιότητα στην ασφάλεια, στην ποιότητα της φροντίδας και στην ολόπλευρη ανάπτυξη των παιδιών. Η προστασία της παιδικής ηλικίας αποτελεί συλλογική ευθύνη.
Με εκτίμηση
Το ΔΣ του ΠΑΣΥΠΠΠΗ